Koniec ery papierowych ksiąg. JPK wchodzi do podatków dochodowych

Przez lata Jednolity Plik Kontrolny kojarzył się z jednym: JPK_VAT, deklaracją miesięczną, białą listą kontrahentów. Tymczasem od 2021 roku w polskim prawie podatkowym tykała bomba zegarowa - ustawa, która rozszerzyła obowiązek JPK na podatki dochodowe.

Ustawa o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych oraz niektórych innych ustaw z dnia 29 października 2021 r. (Dz.U. z 2021 poz. 2105) nałożyła obowiązek prowadzenia ksiąg rachunkowych oraz ewidencji podatkowych przy użyciu programów komputerowych i przekazywania ich w ustrukturyzowanej formie do naczelnika urzędu skarbowego.

Efekt? W 2026 roku większość czynnych podatników VAT rozliczających się miesięcznie musi już prowadzić ewidencje i księgi w formie elektronicznej zgodnej z nowymi strukturami - i po zakończeniu roku będzie zobowiązana przesłać je do urzędu skarbowego.

5 nowych struktur JPK - co kryje się pod każdą nazwą?

JPK w podatkach dochodowych (JPK_PD) to nie jeden plik - to rodzina pięciu struktur logicznych, dopasowanych do formy prowadzonej ewidencji:

Ważne rozróżnienie: JPK_PKPIR i JPK_EWP dotyczą podatników PIT (w uproszczonych formach ewidencji). Pełna księgowość - zarówno podatników CIT, jak i podatników PIT prowadzących księgi rachunkowe - objęta jest strukturą JPK_KR_PD.

Zwróć uwagę, że dla środków trwałych istnieją dwie odrębne struktury: JPK_ST_KR (powiązana z księgami rachunkowymi) i JPK_ST (powiązana z KPiR lub ewidencją przychodów). To celowy podział odzwierciedlający różne formy ewidencji.

Kogo dotyczy obowiązek i od kiedy? Trzy etapy wdrożenia

Ministerstwo Finansów zaplanowało wdrożenie w trzech falach. Kluczowe kryterium podziału to wielkość firmy oraz - w kolejnych etapach - sposób rozliczania VAT (miesięcznie lub kwartalnie).

Etap I - od 1 stycznia 2025 r.

Kogo dotyczy: Podatnicy CIT i spółki niebędące osobami prawnymi, których przychody w poprzednim roku podatkowym przekroczyły 50 mln euro, oraz podatkowe grupy kapitałowe.

Jakie struktury: JPK_KR_PD (i docelowo JPK_ST_KR, choć ten plik uzyskał roczne przesunięcie - więcej poniżej).

Kiedy pierwsze pliki: Pierwsze struktury JPK_KR_PD za rok 2025 złożone zostaną w 2026 r. - w terminie złożenia zeznania CIT-8, co do zasady do końca marca 2026 r. dla podmiotów z rokiem podatkowym równym kalendarzowemu.

Etap II - od 1 stycznia 2026 r.

Kogo dotyczy (pełna księgowość): Podatnicy CIT i spółki niebędące osobami prawnymi oraz podatnicy PIT prowadzący księgi rachunkowe, którzy są zobowiązani do przesyłania pliku JPK_V7M (miesięczni podatnicy VAT).

Kogo dotyczy (uproszczone ewidencje): Podatnicy PIT rozliczający się według KPiR lub ryczałtu ewidencjonowanego, którzy są zobowiązani do przesyłania pliku JPK_V7M.

Jakie struktury:

• Pełna księgowość: JPK_KR_PD + JPK_ST_KR

• KPiR: JPK_PKPIR + JPK_ST

• Ryczałt: JPK_EWP + JPK_ST

Kiedy pierwsze pliki: Po zakończeniu roku 2026, do upływu terminu złożenia zeznania rocznego - dla podatników z rokiem podatkowym równym kalendarzowemu oznacza to:

• JPK_KR_PD / JPK_ST_KR: do 31 marca 2027 r. (termin CIT-8)

• JPK_PKPIR / JPK_EWP / JPK_ST: do 30 kwietnia 2027 r. (termin PIT-36/PIT-28)

Kluczowe rozróżnienie: Obowiązek etapu II dotyczy prowadzenia ksiąg i ewidencji w formie elektronicznej już od 1 stycznia 2026 r. Samo przekazanie pliku do urzędu nastąpi dopiero po zakończeniu roku podatkowego. To dwa różne momenty - firma, która nie dostosuje oprogramowania od początku roku, może mieć problem z odtworzeniem danych za cały rok wstecznie.

Etap III - od 1 stycznia 2027 r.

Kogo dotyczy: Wszyscy pozostali - podatnicy CIT i spółki niebędące osobami prawnymi oraz podatnicy PIT (na pełnej księgowości, KPiR lub ryczałcie), którzy są zobowiązani do przesyłania pliku JPK_V7K (kwartalni podatnicy VAT) lub są zwolnieni z VAT.

Ministerstwo Finansów wprowadziło dwie istotne korekty, o których warto wiedzieć:

1. JPK_ST_KR - przesunięty o rok dla największych podmiotów

Na mocy Rozporządzenia Ministra Finansów z 13 grudnia 2024 r. (Dz.U. z 2024 poz. 1861), największe podmioty (etap I) zostały zwolnione z obowiązku przesyłania struktury JPK_ST_KR za rok podatkowy rozpoczynający się po 31 grudnia 2024 r., a przed 1 stycznia 2026 r. Pierwszym rokiem, za który JPK_ST_KR trafi do urzędu, jest rok 2026 - termin złożenia to koniec marca 2027 r.

2. JPK_KR_PD za rok 2025 - okrojony zakres

Największe podmioty składające JPK_KR_PD za 2025 rok mogą skorzystać z uproszczenia: nie muszą uzupełniać struktury o większość dodatkowych danych. Wystarczy jeden element - znaczniki identyfikujące konta ksiąg według słownika z Rozporządzenia MF z 16 sierpnia 2024 r. w sprawie dodatkowych danych (Dz.U. z 2024 r. poz. 1314). Od roku 2026 pełny zakres danych będzie już obowiązkowy.

Poszukujesz obsługi księgowej dla swojej firmy?

Skontaktuj się z nami!

Jak technicznie wysłać JPK_PD? Trzy możliwości

Ministerstwo Finansów zadbało o różne opcje - zarówno dla firm korzystających z zaawansowanych systemów ERP, jak i dla mikroprzedsiębiorców:

1. Program księgowy - jeśli Twój system ma funkcję generowania i wysyłania plików JPK (sprawdź u dostawcy oprogramowania, czy obsługuje nowe struktury JPK_PD).

2. Aplikacja Klient JPK WEB - bezpłatne narzędzie Ministerstwa Finansów umożliwiające wysyłkę plików JPK przez przeglądarkę.

3. Interaktywne formularze na podatki.gov.pl - bezpłatna opcja dla podatników prowadzących JPK_PKPIR, JPK_EWP i JPK_ST; pozwala na ręczne wprowadzenie danych i ich przesyłkę.

Podpis: Plik można podpisać Profilem Zaufanym (bezpłatnie) lub kwalifikowanym podpisem elektronicznym.

Mapowanie kont - ukryty problem wdrożenia

Jednym z największych wyzwań technicznych, o którym mówi się stosunkowo mało, jest mapowanie kont ksiąg rachunkowych na słownik Ministerstwa Finansów. W strukturze JPK_KR_PD każde konto musi być oznaczone odpowiednim znacznikiem - tzw. tagiem podatkowym - wskazującym jego charakter (np. przychody podatkowe, koszty uzyskania, środki trwałe, zobowiązania itd.).

Co to oznacza w praktyce:

• Obecny plan kont firmy musi zostać zmapowany na nomenklaturę MF.

• Opisy i nazwy kont muszą być na tyle jednoznaczne, by umożliwić poprawne przypisanie znaczników.

• Błędne mapowanie może skutkować niezgodnościami między JPK_KR_PD a złożonym zeznaniem CIT-8.

To praca, która - w zależności od rozbudowania planu kont - może zająć od kilku godzin do kilku tygodni. Warto ją zaplanować z odpowiednim wyprzedzeniem przed końcem roku.

Checklista: czy Twoja firma jest gotowa na JPK_PD?

Poniżej lista kontrolna dla firm objętych obowiązkiem od 2026 roku (etap II):

1. Ewidencja i oprogramowanie:

• Zidentyfikowałem, która struktura JPK_PD dotyczy mojej firmy (KR_PD / PKPIR / EWP)

• Mój program księgowy obsługuje generowanie nowych struktur JPK_PD (potwierdziłem to u dostawcy)

• Wiem, jak wygenerować i wysłać plik JPK przez swój system lub aplikację MF

• Plan kont (dla pełnej księgowości) jest zmapowany na słownik znaczników MF

2. Formalne:

• Wiem, za jaki rok składam pierwszy plik JPK_PD i do jakiej daty

• Mam aktywny Profil Zaufany lub kwalifikowany podpis elektroniczny

• Biuro rachunkowe (jeśli prowadzi moją księgowość) ma stosowne pełnomocnictwo do wysyłki JPK w moim imieniu

3. Środki trwałe:

• Ewidencja środków trwałych jest prowadzona elektronicznie, zgodnie ze strukturą JPK_ST lub JPK_ST_KR

• Dane ewidencyjne (daty nabycia, wartości, stawki amortyzacji) są kompletne i aktualn

Podstawa prawna

Nowe obowiązki wynikają bezpośrednio z:

• Art. 9 ust. 1c, 1e i 1g ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych

• Art. 24a ust. 1e i 1f ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych

• Art. 15 ust. 12 i 13 ustawy z dnia 20 listopada 1998 r. o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne

• Art. 193a § 2 Ordynacji podatkowej (podstawa dla formatu i struktury logicznej)

Struktury logiczne (schematy XSD) oraz broszury wyjaśniające poszczególne pola dostępne są na stronie Krajowej Administracji Skarbowej: https://www.gov.pl/web/kas/struktury-jpk-w-podatkach-dochodowych

Podsumowanie

JPK w podatkach dochodowych to zmiana, która obejmuje praktycznie wszystkich przedsiębiorców - niezależnie od tego, czy prowadzą pełną księgowość, KPiR, czy rozliczają się ryczałtem. W 2026 roku w obowiązku znalazły się firmy rozliczające VAT miesięcznie - i od nich zaczyna się nowa era cyfrowej sprawozdawczości podatkowej w Polsce.

Dobre wieści: pierwsze pliki JPK_PD za rok 2026 trafiają do urzędów dopiero w 2027 roku. To daje czas na wdrożenie. Złe wieści: księgi i ewidencje za cały rok 2026 muszą być prowadzone elektronicznie, w odpowiednim formacie, już od 1 stycznia 2026 r. Firma, która nie dostosuje swojego oprogramowania i procesów teraz, może mieć problem z odtworzeniem danych za cały rok retrospektywnie.

Rok 2026 to dobry moment, by skonsultować się z biurem rachunkowym i sprawdzić, czy Twoje oprogramowanie i procesy są gotowe na nowe wymagania.

Masz pytania dotyczące JPK_PD w Twojej firmie?

Nasz zespół pomaga klientom na każdym etapie wdrożenia nowych obowiązków JPK - od identyfikacji właściwej struktury, przez konfigurację oprogramowania, po bieżące wsparcie przy generowaniu i wysyłce plików. Skontaktuj się z nami - chętnie ocenimy gotowość Twojej firmy i przeprowadzimy Cię przez ten etap bez stresu.

Wypełnij formularz!

Szybko wycenisz usługi, a my odezwiemy się z ofertą.